Quỹ bảo lãnh TPHCM

Chủ nhật , 22/7/2018 04:29:06 GMT +7

Vòng xoáy nợ

Nhiều doanh nghiệp đã và đang tìm cách trả nợ vay thông qua việc phát hành cổ phần mới. Nếu cổ đông dễ dãi, không suy xét kỹ, họ sẽ nhận phải trái đắng.

Nợ không phải là xấu, tuy nhiên hiện nay các doanh nghiệp đang lạm dụng việc trả nợ thông qua hình thức phát hành cổ phần

Hiếm có cổ đông nào dũng cảm như cổ đông mới của Công ty cổ phần Tổng hợp Hà Nội (mã CK: SHN) nếu họ bỏ ra 10.000 đồng để mua 1 cổ phần trong đợt phát hành thêm sắp tới, trong khi thị giá hiện chỉ là 3.600 đồng/cổ phần.

Ai trả nợ cho doanh nghiệp?

Theo công bố thông tin, SHN sẽ phát hành 6,138,400 cổ phần, tương đương 61,38 tỷ đồng để trả nợ. Hiện nay, dư nợ tính đến cuối năm 2014 của công ty là 119 tỷ đồng. Lỗ lũy kế lên đến 326 tỷ đồng, bào mòn gần như toàn bộ vốn chủ sở hữu (chỉ còn 20 tỷ đồng). Điều này có nghĩa là cổ đông cũ gần như đã trắng tay. Do vậy, cổ đông sẽ phải cân nhắc giữa việc cắt lỗ (không mua thêm cổ phần) hay bỏ thêm tiền mua cổ phần để chờ hòa vốn? Khả năng thứ hai sẽ khó xảy ra hơn. Các khoản đầu tư ngắn hạn có trị giá 252 tỷ đồng (cho vay Công ty Chứng khoán Beta để góp vốn vào dự án bất động sản) gần như lỗ sạch, không thu hồi được nợ, phải trích dự phòng đến 96% (241 tỷ đồng). Kết quả kinh doanh của công ty khá tệ hại, có doanh thu không đáng kể. Tổng tài sản 246 tỷ đồng mà cả năm 2014 chỉ đạt 2,2 tỷ đồng doanh thu. Trong khi đó, chi phí tài chính lên tới 77,5 tỷ đồng, chủ yếu trích lập dự phòng khoản đầu tư ngắn hạn. Tài chính yếu kém cộng thêm sự thiếu minh bạch là một điểm trừ đối với doanh nghiệp này.

Ai giám sát việc sử dụng vốn?

Thuyết minh báo cáo tài chính của SHN cho thấy rất nhiều giao dịch khó hiểu. Thứ nhất, công ty hạch toán rất nhiều khoản phải thu, trong đó có khoản phải thu từ quỹ Dubai 53,87 tỷ đồng - quyền theo đuổi dự án. Đây không phải là quyền khai thác, sử dụng hay sở hữu! Phải hiểu sao cho chính xác khái niệm quyền theo đuổi dự án này, có phải tiền đặt cọc hay không? Khoản phải thu này có đòi được không hay chỉ là cam kết “bằng miệng”? Bên cạnh một số khoản phải thu từ quỹ Dubai, SHN còn có khoản phải thu “rất lạ” 6,2 tỷ đồng của bà Nguyễn Bích Ngọc. Theo thuyết minh, đây là giá trị của 2 trong số 14 cây Tùng La Hán công ty nhận chuyển nhượng để cấn trừ nợ. Khoản phải thu này không phải là tiền mặt, vậy ai sẽ hào phóng bỏ ra số tiền nói trên để mua 2 cây Tùng? Nói trắng ra, cổ đông đang chứng kiến một màn ảo thuật: 6 tỷ đồng biến thành 2 cây Tùng!

Ví dụ này cho thấy, một lỗ hổng lớn trong việc quản lý phát hành cổ phần tại Việt Nam mà UBCKNN đang tìm cách sửa đổi, khắc phục tại Nghị định 58/2012/NĐ-CP. Trong đó quy định: “Đối với chào bán riêng lẻ để hoán đổi các khoản nợ hoặc cổ phiếu, công ty đại chúng cần rõ ràng, minh bạch về danh sách chủ nợ, nhà đầu tư và các khoản nợ, số lượng cổ phần được hoán đổi, phương pháp xác định cũng như tỷ lệ hoán đổi (phải có ý kiến của tổ chức kiểm toán được chấp thuận có chức năng thẩm định giá)”.

Ngoài ra, phương án sử dụng nguồn vốn huy động cũng được cơ quan chức năng tăng cường quản lý và giám sát. Hội đồng quản trị công ty chỉ được thay đổi phương án sử dụng vốn khi được đại hội đồng cổ đông ủy quyền và mọi thay đổi đều phải báo cáo tại đại hội gần nhất.

Ai sẽ gánh khoản nợ nhiều hơn?

Để bảo vệ cổ đông thiểu số, cơ quan quản lý cần siết chặt hơn việc hoán đổi nợ thành cổ phần

Không giống như Công ty cổ phần Tổng hợp Hà Nội, nhiều công ty lại phát hành cổ phần dưới mệnh giá để có vốn trả nợ cũng như đầu tư. Cách thức phổ biến là phát hành trái phiếu chuyển đổi, khi đáo hạn dư nợ gốc được chuyển thành cổ phiếu và công ty giảm được nghĩa vụ trả nợ gốc.

Công ty cổ phần Tasco (mã CK: HUT) hoạt động trong lĩnh vực xây dựng hạ tầng giao thông nên thường khát vốn dài hạn để tài trợ cho các dự án. Tháng 4/2012 Tasco đã huy động được 159,5 tỷ đồng trái phiếu chuyển đổi (TPCĐ) có kỳ hạn 1 năm, lãi suất 15%/năm. Khi trái phiếu đáo hạn, toàn bộ TPCĐ được chuyển thành cổ phần tại mức giá bằng 90% mức giá bình quân của 15 phiên đóng cửa gần nhất, tức là 7.020 đồng/cổ phần, thấp hơn mệnh giá 10.000 đồng/cổ phần. Cổ đông cũ phải gánh chịu thiệt đơn thiệt kép: cổ phiếu bị pha loãng và các quỹ dự trữ của công ty sụt giảm để bù đắp lỗ. Cụ thể, để trả được món nợ gốc TPCĐ 159,5 tỷ đồng, Tasco đã phải tăng vốn thêm 226,5 tỷ đồng và quỹ thặng dư vốn cổ phần thâm hụt 67 tỷ đồng. Giá trị sổ sách của Tasco sụt giảm từ 15.900 đồng/cổ phần xuống chỉ còn 11.100 đồng/cổ phần.

Tại cuối năm tài chính 2014, tổng dư nợ vay ngắn và dài hạn của Tasco lên tới 2.531 tỷ đồng. Nguồn trả nợ gốc và lãi vay đến từ các khoản thu phí đường bộ của các dự án BT và BOT cầu đường mà Tasco xây dựng. Với mức lãi suất phổ biến 10%/năm thì 1 năm Tasco phải trả tối thiểu 250 tỷ đồng lãi vay. Tuy nhiên, trên báo cáo tài chính của công ty, chi phí lãi vay chỉ vỏn vẹn 39,2 tỷ đồng.

Phải chăng công ty được ưu đãi về lãi suất, miễn giảm hay ân hạn trả lãi? Trên thực tế, công ty đã phải trả lãi vay ngân hàng 139,58 tỷ đồng trong năm 2014, cao hơn 100 tỷ đồng so với con số lãi vay ghi nhận trên kết quả kinh doanh. Theo nguyên tắc kế toán ghi nhận dự án BT hay BOT, chi phí lãi vay được vốn hóa và ghi nhận trong phương án tài chính của các dự án. Hay nói cách khác, chi phí xây dựng cơ bản dở dang sẽ tăng thêm khoảng 100 tỷ đồng mỗi năm. Tổng tài sản của Tasco lên đến 6.213 tỷ đồng, trong đó chi phí xây dựng dở dang là 3.422 tỷ đồng. Vấn đề nằm ở chỗ, khi các dự án hoàn thành, chi phí xây dựng cơ bản dở dang được chuyển thành tài sản cố định, toàn bộ chi phí lãi vay tích lũy sẽ được hạch toán chuyển thành chi phí. Với chi phí lãi vay vốn hóa đều đặn khoảng 100 tỷ đồng/năm, khi dự án hoàn thành cổ đông sẽ phải gánh một “quả bom nổ chậm” về chi phí lãi vay lũy kế rất lớn.

Nợ không phải là xấu, tuy nhiên, hiện nay các doanh nghiệp đang lạm dụng việc trả nợ thông qua hình thức phát hành cổ phần. Để bảo vệ cổ đông thiểu số, cơ quan quản lý cần siết chặt hơn việc hoán đổi nợ thành cổ phần. Quan trọng hơn, để tự bảo vệ, cổ đông cần xem xét một cách toàn diện và kỹ càng tính minh bạch tài chính của công ty cũng như bám sát tình hình sử dụng vốn của doanh nghiệp.

Nguồn  dddn.com.vn